Trung Quốc tăng tốc thay Windows trong cơ quan nhà nước: Linux lên sân khấu

Một bước dịch chuyển phần mềm quan trọng đang diễn ra: chính quyền Trung Quốc đã yêu cầu một số tổ chức có liên hệ với nhà nước gỡ bỏ một phiên bản Windows dành cho chính phủ, mở đường cho việc thay thế bằng các hệ điều hành nội địa dựa trên Linux. Quyết định này, được báo cáo bởi Bloomberg, có thể mở đầu cho một trong những chiến dịch chuyển đổi lớn nhất từ Windows sang Linux nếu được triển khai rộng rãi.

Tóm tắt quyết định và phạm vi ban đầu

Theo thông tin có trong báo cáo, Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc đã yêu cầu dỡ bỏ phiên bản Windows 10 được tùy biến đặc thù cho cơ quan chính phủ. Phiên bản này không phải bản Windows 10 thương mại phổ thông mà là một triển khai dành riêng do liên doanh C&M Information Technologies phát triển — một công ty được thành lập từ Microsoft và China Electronics Technology Group, với phía Trung Quốc nắm quyền chi phối.

Chỉ thị trên được cho là thúc đẩy tiến độ so với kế hoạch trước đó, vốn dự kiến hoàn tất vào tháng 2/2027. Lý do dẫn tới quyết định được nêu là liên quan tới lo ngại về an toàn dữ liệu, nhưng phạm vi chính xác và danh sách các tổ chức chịu ảnh hưởng vẫn chưa được công bố rộng rãi.

Phiên bản Windows dành cho chính phủ có gì khác?

Phiên bản Windows bị nhắc tới dựa trên Windows 10 Enterprise nhưng đã được tùy chỉnh cho môi trường sử dụng ở Trung Quốc. Các điểm chính được mô tả bao gồm việc loại bỏ OneDrive và một số thành phần hướng đến người tiêu dùng, chuyển hoạt động cập nhật và kích hoạt sang hệ thống trong nước, và khả năng dùng thuật toán mã hóa của Trung Quốc thay cho cơ chế mã hóa mặc định của Microsoft.

Những điều chỉnh này cho thấy mục tiêu cân bằng giữa việc tận dụng nền tảng Windows hiện có và đạt được mức kiểm soát, bảo mật theo tiêu chuẩn nội địa. Tuy nhiên, giờ đây các hệ thống như vậy có thể bị thay thế hoàn toàn bằng các hệ điều hành nội địa dựa trên Linux.

Những lựa chọn nội địa đã sẵn sàng

Việc thay thế Windows không phải ý tưởng mới ở Trung Quốc. Trong nhiều năm, nước này đã phát triển hệ sinh thái hệ điều hành trong nước, với các dự án như Kylin OS và UOS được thiết kế nhằm giảm phụ thuộc vào phần mềm nước ngoài. Các phiên bản hiện tại như Kylin V10 và UOS (do UnionTech phát triển) đã được liệt kê trong hệ sinh thái phần mềm dùng để thay thế sản phẩm ngoại.

Bên cạnh hệ điều hành, Trung Quốc còn phát triển phần cứng và nền tảng khác như laptop chạy HarmonyOS của Huawei hay máy dùng chip nội địa như Kirin 9000X, cho thấy một nỗ lực đồng bộ để tạo ra một chuỗi cung ứng và hệ sinh thái công nghệ ít phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Lịch sử chính sách dẫn đến bước này

Quyết định gần đây tiếp nối những bước đi chính sách đã diễn ra nhiều năm trước. Trung Quốc từng cấm Windows 8 trong hoạt động mua sắm của chính phủ từ năm 2014. Đến 2019, có yêu cầu thay thế máy tính nước ngoài tại một số văn phòng chính phủ trong vòng ba năm. Năm 2022, các cơ quan trung ương và doanh nghiệp nhà nước được yêu cầu loại bỏ hoàn toàn máy tính mang thương hiệu nước ngoài. Những động thái này đã góp phần tạo nền tảng cho việc phát triển và triển khai hệ điều hành nội địa.

Quy mô và ý nghĩa thực tế

Một điểm đáng chú ý là kích thước tiềm năng của cuộc chuyển đổi. Báo cáo nêu rằng Trung Quốc có hàng trăm triệu người dùng máy tính có liên hệ với khu vực chính phủ. Nếu chỉ một phần nhỏ trong số đó được chuyển đổi từ Windows sang các hệ điều hành Linux nội địa, con số thiết bị phải thay đổi vẫn có thể lên tới hàng triệu — đủ để biến một quyết sách phần mềm thành một chiến dịch triển khai công nghệ có ảnh hưởng lớn.

Đối với người dân dùng máy tính phổ thông, thực tế hiện tại vẫn là Windows chiếm ưu thế. Dữ liệu StatCounter được dẫn lại cho thấy trong tháng 7/2026, Windows chiếm 87,64% lưu lượng web trên máy tính để bàn tại Trung Quốc; trong đó Windows 10 chiếm 43,56% và Windows 11 chiếm 50,01%. Điều này cho thấy việc chuyển đổi chủ yếu đang tập trung ở khu vực nhà nước, chưa lan rộng toàn xã hội.

Những thách thức khi chuyển đổi ở quy mô lớn

Một chiến dịch thay hệ điều hành hàng loạt cho khu vực nhà nước sẽ không chỉ là thay phần mềm trên máy tính. Những vấn đề cần quan tâm có thể bao gồm:

• Tương thích phần mềm chuyên dụng: Các ứng dụng nội bộ, hệ thống quản lý dữ liệu và phần mềm chuyên ngành có thể cần được cập nhật hoặc thay thế để chạy mượt trên nền tảng mới.
• Quản lý cập nhật và bảo trì: Hệ điều hành mới đòi hỏi cơ chế cập nhật, kích hoạt và quản trị phù hợp với tiêu chuẩn an toàn và quy trình vận hành của từng cơ quan.
• Đào tạo và thay đổi quy trình: Nhân viên cần thời gian làm quen, và quy trình công việc có thể phải điều chỉnh để phù hợp với công cụ mới.

Những khía cạnh này đều là phần tất yếu của một chiến dịch chuyển đổi ở quy mô lớn và cần nguồn lực triển khai cụ thể, từ kỹ thuật đến đào tạo.

So sánh với xu hướng ở các nước khác

Không chỉ Trung Quốc, một số quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Đan Mạch cũng bắt đầu chuyển dần sang các nền tảng mã nguồn mở hoặc giảm sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Tuy nhiên, theo báo cáo, quy mô và phạm vi của các chương trình thay thế ở châu Âu vẫn hạn chế nếu so với những gì đang được chuẩn bị tại Trung Quốc.

Kết luận: Linux không còn chỉ là phương án thay thế

Với các chính sách và nền tảng nội địa đã được đầu tư nhiều năm, Trung Quốc đang đưa các hệ điều hành dựa trên Linux từ vị trí lựa chọn sang vị trí chiến lược trong khu vực nhà nước. Dù vẫn còn nhiều việc phải làm về mặt triển khai, tương thích và quản trị, động thái này phản ánh một thay đổi rõ rệt trong cách các tổ chức có liên hệ với chính phủ chọn nền tảng phần mềm — từ công cụ tiêu dùng sang hệ sinh thái quốc gia ưu tiên an toàn và kiểm soát dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Phiên bản Windows nào đang bị ảnh hưởng?

Theo thông tin báo cáo, không phải Windows 10 thương mại mà là phiên bản Windows 10 được tùy biến dành riêng cho chính phủ, do C&M Information Technologies phát triển.

Tại sao Trung Quốc muốn thay thế phiên bản đó?

Lý do chính được nêu ra là những quan ngại liên quan đến an toàn dữ liệu, dẫn tới quyết định thúc đẩy thay thế bằng hệ điều hành nội địa.

Người dùng phổ thông có bị ảnh hưởng không?

Hiện chính sách này tập trung vào khu vực nhà nước; dữ liệu sử dụng trên desktop cho thấy Windows vẫn chiếm ưu thế lớn đối với người dùng phổ thông ở Trung Quốc.

Những hệ điều hành nội địa nào đã sẵn sàng?

Các nền tảng được nhắc tới gồm Kylin OS và UOS (UnionTech), trong đó Kylin V10 và UOS được xem là phần của hệ sinh thái thay thế.

Hành trình chuyển đổi phần mềm quy mô lớn đòi hỏi thời gian và nguồn lực, nhưng với nền tảng chính sách và công nghệ nội địa đã có, việc giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài đang trở thành định hướng rõ rệt cho khu vực nhà nước ở Trung Quốc.

Để tiếp tục đọc những phân tích liên quan đến sự kiện eSports và kết quả thi đấu tuần 6 tại EWC 2026, bạn có thể tham khảo bài viết phân tích tổng hợp với góc nhìn chuyên sâu về thành tích của Team Flash và biến động ở nội dung PUBG Mobile trong chặng thi đấu vừa qua: Tổng kết EWC 2026 tuần 6: diễn biến và kết quả PUBG Mobile

Nếu bạn quan tâm đến tác động của việc lùi lịch các giải đấu lớn, có một bài viết giải thích quyết định hoãn Esports Nations Cup sang 2027, lý do được nêu và hệ quả đối với đội tuyển lẫn kế hoạch tài trợ quốc tế: Lý do ENC dời lịch sang 2027 và hệ quả cho đội tuyển

Và nếu muốn đổi không khí sang nội dung khám phá tự nhiên, bài viết về hành vi tấn công sau giao phối ở sư tử cái giải thích cơ chế sinh lý và bối cảnh xã hội đằng sau hiện tượng này sẽ là lựa chọn thú vị: Giải mã hành vi tấn công của sư tử cái sau giao phối