Leica và cuộc cách mạng 35mm: Hành trình một thế kỷ thay đổi cách chụp ảnh

Ý tưởng rằng máy ảnh có thể nhỏ gọn, nhanh nhạy và đồng hành thường trực với người chụp bắt nguồn từ một phát minh kỹ thuật mang tính bước ngoặt: việc đưa phim 35mm — vốn dành cho điện ảnh — vào một thân máy cầm tay. Thiết kế như vậy đã mở ra tầm nhìn mới cho nhiếp ảnh: ghi lại khoảnh khắc đời thường, phóng sự và những câu chuyện đường phố với tính trực tiếp chưa từng thấy.

Nguồn gốc của thay đổi này gắn với mẫu máy đầu tiên giới thiệu khái niệm ấy tại một hội chợ ở Đức vào năm 1925, do một kỹ sư với quan niệm rằng máy ảnh phải là công cụ trực giác, dễ mang theo và phản ứng nhanh. Tư duy ấy không chỉ là cải tiến cơ khí: nó làm bùng nổ thể loại nhiếp ảnh tài liệu và nghệ thuật đường phố, đồng thời ảnh hưởng sâu rộng tới những nhiếp ảnh gia sau này.

Nguyên lý thiết kế: nhỏ gọn để nhanh chóng

Ý tưởng cốt lõi là rút gọn kích thước và tăng khả năng thao tác. Người khởi xướng quan niệm rằng một chiếc máy ảnh lý tưởng phải phản ứng gần như trực giác, dễ dàng lấy ảnh khi khoảnh khắc xảy ra. Việc sử dụng phim 35mm trong một thân máy vừa tay đã giúp tăng tốc độ hoạt động, giảm độ cồng kềnh và khiến nhiếp ảnh rời khỏi studio.

Ảnh hưởng lên phong cách và thể loại nhiếp ảnh

Sự chuyển đổi sang thiết bị nhỏ gọn giúp nhiếp ảnh gia tiếp cận những khoảnh khắc đời thường mà trước đó khó thực hiện: cảnh đường phố, phóng sự chiến trường, và những câu chuyện xã hội không dàn dựng. Nhờ đó, nhiều tên tuổi thực hành phong cách này và tạo nên những hình ảnh mang tính biểu tượng trong lịch sử nhiếp ảnh.

Một số nhiếp ảnh gia nổi tiếng gắn liền với tinh thần chụp ảnh di động và kể chuyện bằng hình ảnh đã tìm thấy ở loại máy nhỏ gọn đó một công cụ phù hợp cho việc ghi lại khoảnh khắc tự nhiên, đời thường.

Di sản và cách kỷ niệm một trăm năm

Trong dịp đánh dấu một thế kỷ, thương hiệu tổ chức chuỗi hoạt động tại trụ sở của mình ở một thành phố nước Đức, mời nhiều khách mời đến từ các lĩnh vực khác nhau. Điểm nhấn của sự kiện là buổi công chiếu một phim tài liệu kể lại hành trình phát triển của thương hiệu qua lời kể của những nhiếp ảnh gia tên tuổi và nghệ sĩ trẻ.

Sự kiện thu hút hơn tám trăm khách, kết hợp lễ ra mắt sách kỷ niệm quy tụ những câu chuyện và bức ảnh tiêu biểu suốt hành trình một trăm năm. Một phiên đấu giá chuyên ngành cũng diễn ra, nơi các mẫu máy lịch sử và phiên bản đặc biệt được đem ra đấu giá; một số sản phẩm được khắc tay bởi nghệ sĩ, và toàn bộ số tiền thu được đã được dành cho quỹ từ thiện.

Sản phẩm phiên bản giới hạn: hoài cổ nhưng có giá trị hiện đại

Nhân dịp này, thương hiệu phát hành một loạt phiên bản kỷ niệm kết hợp yếu tố hoài cổ trong thiết kế với công nghệ hiện đại. Trong đó có một bộ máy rangefinder kỷ niệm đi kèm hai ống kính đặc trưng, chỉ sản xuất một số lượng hữu hạn các bộ và phân phối tại một số cửa hàng chính thức từ mùa xuân 2025.

Bên cạnh đó còn có máy ảnh chụp lấy ngay trong phiên bản kỷ niệm, với lớp vỏ và logo đặc biệt; sản phẩm compact cao cấp và ống nhòm cũng được thiết kế phiên bản giới hạn, mỗi loại kèm đề xuất giá bán lẻ đã công bố.

Bảo tồn ký ức: sách, phim và đấu giá

Đi cùng các hoạt động lễ kỷ niệm là các ấn phẩm tường thuật lại lịch sử thương hiệu: một bộ phim tài liệu do một đạo diễn thực hiện, kể chuyện qua lời các nhiếp ảnh gia nổi tiếng lẫn nghệ sĩ trẻ; và một tuyển tập gồm một trăm câu chuyện chọn lọc về khoảnh khắc nhiếp ảnh mang tính biểu tượng. Các sản phẩm in ấn và phim nhằm mục đích lưu giữ ký ức, đồng thời truyền cảm hứng cho người yêu ảnh.

Một phiên đấu giá chuyên ngành cũng diễn ra, nơi những mẫu máy lịch sử và tác phẩm nghệ thuật liên quan được đưa ra. Trong số đó, một mẫu máy từ năm 1925 thuộc dòng O-Series đã xuất hiện trong danh mục đấu giá, và một sản phẩm khắc tay do nghệ sĩ thực hiện được đem đấu giá cho mục đích từ thiện, chuyển tiền tới quỹ hỗ trợ xã hội.

Hôm nay và tương lai: quy mô, sản xuất và cam kết

Thương hiệu mở rộng hoạt động vượt ra khỏi máy ảnh truyền thống: vẫn giữ vị trí biểu tượng trong quang học và nhiếp ảnh, công ty hiện duy trì trụ sở chính tại một thành phố lịch sử ở Đức, có nhà máy lắp ráp tại Bồ Đào Nha, hệ thống cửa hàng chính hãng trên toàn cầu và lực lượng lao động hàng nghìn người. Những con số kinh doanh và mạng lưới phân phối phản ánh tầm ảnh hưởng toàn cầu và cam kết với chất lượng.

Đại diện lãnh đạo của công ty cũng nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa truyền thống thủ công và công nghệ là điểm mấu chốt trong định hướng phát triển, và các phiên bản kỷ niệm được xem là cách tôn vinh quá khứ đồng thời bày tỏ lời hứa đối với tương lai.

Nên nhớ điều gì khi nhìn lại một thế kỷ?

Khi đánh giá di sản của một thương hiệu chụp ảnh, có hai khía cạnh cần cân nhắc: đổi mới kỹ thuật và ảnh hưởng văn hóa. Việc đưa phim 35mm vào thân máy nhỏ không chỉ là cải tiến kỹ thuật; nó tạo bước ngoặt cho cách kể chuyện bằng hình ảnh, cho phép ghi lại cuộc sống theo cách tự nhiên hơn và góp phần tạo nên phong cách nhiếp ảnh mới.

Người dùng và người quan tâm đến lịch sử nhiếp ảnh nên nhìn nhận quá trình này vừa là chuỗi phát minh, vừa là biểu hiện của thay đổi nhu cầu và thói quen người chụp, từ studio chuyển sang đường phố và đời thường.

Câu hỏi thường gặp

Máy 35mm ban đầu khác gì với máy phim lớn trước đó?
Điểm khác lớn nhất là kích thước và tính tiện dụng: định dạng 35mm cho phép đóng gói nhiều khung hình trong một cuộn nhỏ và gắn vào thân máy nhỏ gọn, từ đó tăng tính di động và tốc độ thao tác.

Phiên bản kỷ niệm có ý nghĩa gì với người dùng hiện nay?
Những phiên bản giới hạn vừa là sản phẩm sưu tầm vừa cố gắng kết hợp thiết kế hoài cổ với tính năng hiện đại, hướng tới người dùng muốn sở hữu đồ có giá trị lịch sử và thẩm mỹ.

Làm sao sự kiện kỷ niệm phản ánh trách nhiệm xã hội?
Một phần hoạt động đấu giá trong khuôn khổ sự kiện được quyên góp cho quỹ từ thiện, cho thấy cam kết cộng đồng bên cạnh việc tôn vinh di sản.

Kết lại, lịch sử một trăm năm của thương hiệu này minh chứng cho cách một ý tưởng kỹ thuật có thể làm thay đổi tư duy nhiếp ảnh, từ công cụ chuyên dụng trong studio thành vật dụng hàng ngày của người kể chuyện bằng hình ảnh.

—

Để mở rộng tầm nhìn về máy ảnh nhỏ gọn và trải nghiệm chụp dạo, bạn có thể đọc thêm bài viết về kinh nghiệm thực tế khi sử dụng các mẫu mirrorless cũ: kinh nghiệm chụp với Sony NEX-5 cũ cho phong cách chụp dạo.

Nếu bạn quan tâm đến những nỗ lực đưa cảm biến medium-format vào thân máy gọn nhẹ hơn, một bài phân tích chuyên sâu về thiết kế và nhóm người dùng phù hợp sẽ là lựa chọn hữu ích: phân tích GFX100RF: medium-format 102MP nhưng hướng đến di động.

Và nếu câu chuyện về việc làm máy ảnh số giống trải nghiệm chụp film kích thích bạn, hãy tham khảo bài viết giới thiệu ý tưởng một máy nhỏ, giới hạn số ảnh và mô phỏng cuộn phim: trải nghiệm chụp film với Fujifilm X half.