Khiếu nại gia tăng khiến uy tín xe Trung Quốc bị thử thách

Ngành ô tô Trung Quốc đang đối mặt với một nghịch lý: số lượng phàn nàn của người dùng leo thang nhanh hơn tốc độ mở rộng doanh số. Hậu quả không chỉ là những con số trên báo cáo, mà còn phản ánh sự hao mòn niềm tin của khách hàng — điều dễ dẫn tới hệ lụy kéo dài cho thương hiệu và mạng lưới sau bán hàng.

Số liệu cho thấy độ căng trên thị trường

Theo dữ liệu từ nền tảng tiếp nhận khiếu nại 12365auto, năm 2025 ghi nhận 227.803 vụ khiếu nại hợp lệ — tăng 31,6% so với năm trước. Trong cùng giai đoạn, doanh số bán lẻ xe con chỉ tăng khiêm tốn 3,9%.

Khi đặt số vụ khiếu nại lên tỷ lệ trên mỗi 10.000 xe bán ra, bức tranh trở nên rõ rệt: năm 2024 có 45,1 vụ/10.000 xe, còn năm 2025 tăng lên 58,4 vụ/10.000 xe — mức cao nhất trong vòng năm năm gần nhất. Sang 2026, khoảng cách giữa hai chỉ số này càng nới rộng; chỉ trong tháng 6, khiếu nại của nhóm xe con tăng 158,3% theo năm, trong khi doanh số cùng phân khúc giảm 34,4%. Đến tháng 8, tình trạng vẫn căng: khiếu nại tăng 62,7% còn doanh số giảm hơn 33%.

Áp lực chuỗi cung ứng: giá rẻ đi kèm rủi ro

Thực tế cạnh tranh giá đã kéo theo hệ quả trên chuỗi cung ứng. An Tiecheng — lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc — cảnh báo rằng áp lực cạnh tranh khiến giá mua linh kiện giảm đều, trong khi Zhang Jinhua từ Hội Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc nhắc tới nguy cơ một số khâu hạ thấp tiêu chuẩn để bù đắp chi phí.

Áp lực tài chính cũng hiện hữu: thống kê từ 16 hãng niêm yết chỉ ra kỳ hạn thanh toán trung bình cho nhà cung cấp là 182 ngày, gần gấp đôi so với thói quen của các tập đoàn quốc tế. Một số doanh nghiệp lớn đã cam kết rút ngắn kỳ hạn xuống không quá 60 ngày sau can thiệp của cơ quan quản lý giữa năm 2025, nhưng báo chí đến cuối tháng 8/2026 vẫn ghi nhận nhiều nhà cung cấp chưa nhận đủ tiền. Tỷ suất lợi nhuận toàn ngành trong quý 1/2026 giảm xuống còn 3,2%, khiến việc vừa giữ giá thấp vừa nâng chuẩn chất lượng trở nên rất khó khăn.

Diễn biến khiếu nại: phần mềm, hậu mãi và quảng cáo

Những phàn nàn gia tăng không chỉ liên quan đến hỏng hóc cơ khí truyền thống. Hệ thống tiếp nhận tại trung ương báo cáo rằng trong tháng 3/2026, hơn 12.000 trường hợp liên quan tới việc dung lượng pin bị giới hạn sau một bản cập nhật phần mềm, tương đương mức tăng khoảng 273% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều chủ xe phản ánh quãng đường sau mỗi lần sạc giảm rõ, trong khi đại lý nói pin vẫn bình thường.

Các khiếu nại về xe không đúng như quảng cáo cũng bùng lên: chỉ trong một tháng của năm 2026, con số này tăng 95,1%. Trước áp lực đó, cơ quan quản lý yêu cầu các hãng phải khai báo mọi đợt cập nhật từ xa và đã cấm sử dụng bản cập nhật như cách che giấu khuyết tật.

Sự khác biệt giữa thương hiệu nội địa và liên doanh

Một điểm cần lưu ý là hai đợt bùng nổ khiếu nại phần cứng đầu năm 2026 — gồm nứt lốp và vết rỉ trên thân vỏ — chủ yếu tập trung ở các mẫu xe thuộc liên doanh, lắp ráp tại Trung Quốc. Trong khi đó, khảo sát chất lượng xe mới do J.D. Power công bố giữa năm 2026 cho thấy nhóm thương hiệu nội địa dùng động cơ xăng ghi nhận 218 lỗi trên mỗi 100 xe — con số này ở mức tốt hơn so với nhóm thương hiệu quốc tế phổ thông.

Tuy vậy, tăng đột biến liên quan đến các vấn đề khác: ra mẫu mới quá nhanh khiến khách hàng sớm mua chịu thiệt, mạng lưới hậu mãi chưa theo kịp, và cam kết bán hàng không khớp với thực tế sản phẩm. Những yếu tố này khó hiện rõ trong các bảng xếp hạng độ bền nhưng lại là lý do chính khiến người dùng mất kiên nhẫn sau vài tháng sử dụng.

Hệ quả lan rộng ra thị trường xuất khẩu

Vấn đề không chỉ dừng ở thị trường nội địa. Ở Nga, một chuỗi sửa chữa lớn ghi nhận 38.242 lượt xe Trung Quốc vào xưởng trong nửa đầu năm 2026 — tăng 51% so với cùng kỳ — trong khi số xe Trung Quốc đang lưu hành chỉ tăng khoảng 14% cùng kỳ. Hơn một nửa số xe vào gara có tuổi đời chưa đến ba năm.

Tại Thái Lan, hai cơ quan bảo vệ người tiêu dùng tiếp nhận tổng cộng 1.348 vụ khiếu nại liên quan tới xe điện; trong đó thương hiệu NETA chiếm 667 vụ, tương ứng trung bình một khiếu nại cho mỗi 34 chiếc đã đăng ký. Việc công ty mẹ của thương hiệu này phá sản đã làm co cụm mạng lưới đại lý, khiến nhiều chủ xe phải chờ phụ tùng.

Ý nghĩa và hướng nhìn cho các hãng

Sự gia tăng khiếu nại trên nền doanh số đi ngang hoặc giảm là dấu hiệu uy tín thương hiệu đang bị tổn hại nhanh hơn khả năng bù đắp bằng doanh số. Các hệ quả có thể thấy gồm chi phí bảo hành tăng, áp lực pháp lý, và khó khăn khi mở rộng thị trường xuất khẩu.

Một số động thái quản lý đã xuất hiện, ví dụ yêu cầu công khai cập nhật từ xa. Thực tế cho thấy minh bạch trong giao tiếp với khách hàng và với cơ quan quản lý trở thành yếu tố quan trọng để giảm nhiệt tranh chấp, đặc biệt khi vấn đề nhiều liên quan tới phần mềm và dịch vụ hậu mãi hơn là lỗi cơ khí thuần túy.

Câu hỏi người tiêu dùng thường quan tâm

Tại sao khiếu nại lại tăng nhanh hơn doanh số?

Những con số công bố cho thấy sự kết hợp giữa cạnh tranh giá kéo tiêu chuẩn chuỗi cung ứng xuống, kỳ hạn thanh toán kéo dài làm ảnh hưởng dòng tiền của nhà cung cấp, cùng với nhiều vấn đề thuộc về phần mềm và hậu mãi — tất cả góp phần làm tăng tần suất tranh chấp so với tốc độ bán hàng.

Phần mềm đóng vai trò thế nào trong các khiếu nại?

Dữ liệu trung tâm cho thấy các bản cập nhật từ xa có thể làm thay đổi hiệu năng pin hoặc tính năng hỗ trợ lái, dẫn tới hàng nghìn phản ánh trong một thời gian ngắn. Do đó, cập nhật phần mềm đang trở thành nguồn tranh cãi mới.

Người mua có thể làm gì khi gặp sự cố?

Người dùng nên lưu giữ bằng chứng giao dịch và thông báo cập nhật, báo cáo sớm tới đại lý hoặc cơ quan bảo vệ người tiêu dùng nếu gặp tình trạng bất thường; các yêu cầu về minh bạch bản cập nhật và cam kết hậu mãi của hãng đang là mấu chốt trong giải quyết tranh chấp.

Kết luận

Những con số từ 12365auto, báo cáo của J.D. Power và các thông tin từ thị trường xuất khẩu vẽ nên một bức tranh rõ: ngành xe Trung Quốc đang bước qua giai đoạn thử thách, khi tốc độ gia tăng khiếu nại vượt quá tốc độ bán xe. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao tính minh bạch, củng cố chuỗi cung ứng và chăm sóc hậu mãi để không chỉ cứu vãn uy tín trong nước mà còn bảo vệ vị thế tại thị trường nước ngoài.