Dự án khoa học lớp 8 của Steve Jobs được bán 34.375 USD, hé lộ niềm đam mê với bán dẫn

Một mô hình khoa học do Steve Jobs thực hiện khi học lớp 8 vừa xuất hiện trên sàn đấu giá và được mua với giá 34.375 USD, con số đã bao gồm phí người mua và vượt xa mức ước tính ban đầu 20.000 USD, theo thông tin từ RR Auction. Giá quy đổi sang tiền Việt theo tỷ giá ngày 29/8 là khoảng 896 triệu đồng.

Những gì có trong dự án

Vật phẩm mang tên “What is the SCR?” là một bảng trưng bày làm bằng gỗ dán, dài khoảng 82,5 cm, chia thành ba phần rõ rệt. Phần bên trái thể hiện bằng mô hình gỗ bốn lớp vật liệu bán dẫn kiểu P và N để minh họa cấu trúc bên trong của một silicon‑controlled rectifier (SCR).

Ở khu vực giữa, tác giả bố trí hai mạch thử nghiệm. Mạch đầu nhằm minh họa đặc tính cơ bản của linh kiện; mạch thứ hai trình diễn cách SCR có thể được dùng để điều khiển tốc độ động cơ hoặc làm mờ đèn. Phần bên phải chứa sơ đồ kèm mô tả về một SCR chịu dòng 25 ampere.

Phía sau bảng trưng bày có dây nguồn nối tới mạch thử thứ hai. Trên góc bảng, một nhãn in dòng chữ: “Submitted by Steve Jobs, Cupertino J.H., 8th Grade”.

Báo cáo kèm theo và hướng dẫn sử dụng

Bên cạnh mô hình, bộ hiện vật bao gồm một báo cáo dày 10 trang, đóng bìa xanh với tiêu đề đánh máy: “What is the Silicon‑Controlled Rectifier, by Steve Jobs, Science, Mrs. Yakel, Feb. 29, 1968”. Mở đầu báo cáo, người viết giải thích lý do chọn SCR làm đề tài và mô tả mục đích chế tạo mạch minh họa các đặc tính của linh kiện bán dẫn.

Phần cuối tài liệu có nhiều sơ đồ mạch vẽ tay. Một tờ giấy hướng dẫn dành cho ban giám khảo chỉ dẫn cách nối Circuit II với máy hiện sóng để quan sát hoạt động; trong đó còn ghi lời nhắc cẩn trọng về điện: “Vui lòng rút điện, xin hãy rút điện sau khi sử dụng”.

SCR — vai trò và ứng dụng được nêu trong mô hình

Từ tiêu đề và phần miêu tả trong dự án, SCR được giải thích là silicon‑controlled rectifier, một linh kiện bán dẫn dùng để điều khiển dòng điện. Bản trưng bày và hai mạch thử cho thấy mục tiêu của tác phẩm: giúp người quan sát hiểu nguyên lý hoạt động cơ bản và minh họa một vài ứng dụng thực tế, cụ thể là điều khiển tốc độ động cơ và điều chỉnh độ sáng của đèn.

Hành trình sở hữu: từ gia đình đến đấu giá

RR Auction cho biết hiện vật xuất phát từ bộ sưu tập của John Chovanec, em kế của Steve Jobs. Hồ sơ provenance ghi rằng mẹ của Chovanec, Marilyn, kết hôn với Paul Jobs (cha nuôi của Steve) vào năm 1990 và tiếp tục sinh sống tại ngôi nhà của gia đình ở Los Altos sau khi Paul qua đời năm 1993.

Theo lời kể, một số kỷ vật tuổi thơ của Steve Jobs còn được lưu giữ trong nhà và gara của gia đình. Chovanec nhiều lần mời ông mang món đồ về nhưng Jobs không muốn nhận lại; khi Chovanec quyết định đưa về nhà, Jobs được trích lời nói: “Được thôi, nhưng đừng làm phiền tôi về việc này nữa”. Sau nhiều năm giữ, Chovanec đem vật phẩm ra đấu giá.

So sánh với các vật phẩm khác trong cùng bộ sưu tập

Trong cùng bộ sưu tập của Chovanec, một số hiện vật đã đạt mức giá cao hơn nhiều: một áp phích Apple Computer năm 1977 được báo là bán 659.900 USD; phần vỏ gỗ của máy Apple‑1 thuộc sở hữu Jobs từng bán với giá 254.375 USD; bộ nơ của ông đạt 113.580 USD. So với những con số này, dự án lớp 8 được bán ở mức thấp hơn song vẫn thu hút chú ý bởi giá trị lịch sử và tính nguyên bản.

Tại sao món đồ này đáng chú ý?

Dù không phải là hiện vật đắt nhất từ gia đình Jobs, dự án vẫn mang giá trị khảo cổ học cá nhân: nó minh họa mối quan tâm với điện tử và linh kiện bán dẫn khi Steve còn ở tuổi thiếu niên, nhiều năm trước khi Apple ra đời trong gara. Tình trạng của hiện vật được mô tả từ rất tốt đến gần như hoàn hảo, bất chấp gần sáu thập kỷ tồn tại.

Câu hỏi thường gặp

Dự án này được thực hiện khi nào và bởi ai?

Nó là một bài dự án khoa học của Steve Jobs khi học lớp 8, ghi trong báo cáo là do ông thực hiện và có ngày trên bìa là Feb. 29, 1968.

SCR là viết tắt của gì và tác dụng ra sao?

SCR là silicon‑controlled rectifier, một linh kiện bán dẫn dùng để điều khiển dòng điện; trong dự án, SCR được minh họa để mô tả nguyên lý và ứng dụng như điều chỉnh tốc độ động cơ hoặc độ sáng đèn.

Hiện vật thuộc quyền sở hữu ai trước khi đấu giá?

Theo hồ sơ, hiện vật thuộc bộ sưu tập của John Chovanec, em kế của Steve Jobs, người giữ món đồ trong nhiều năm trước khi đem đấu giá.

Giá bán có bao gồm các khoản phí không?

Theo nguồn thông tin công bố, mức 34.375 USD đã là tổng tiền mua, đã bao gồm phí của người mua, và nó vượt mức ước tính ban đầu 20.000 USD.

Kết luận

Một món đồ học đường nhỏ gọn, mô tả cách một linh kiện bán dẫn hoạt động, đã đi một hành trình dài từ trường lớp đến phòng đấu giá. Giá tiền mà nó đạt được không chỉ phản ánh giá trị sưu tập mà còn gợi nhắc về những dấu mốc ban đầu trong con đường tiếp xúc với công nghệ của một trong những người sáng lập ngành công nghiệp máy tính cá nhân. Với tình trạng được mô tả là rất tốt tới gần như hoàn hảo, dự án này tiếp tục là minh chứng cho sự chú ý đến chi tiết và sự tò mò kỹ thuật ngay từ thời niên thiếu của Steve Jobs.